Varis, bacak toplardamarlarının genişleyip kıvrımlı bir görünüm kazanmasıdır. Damar içindeki kapakçıklar, kanın kalbe doğru tek yönlü akmasını sağlar. Bu kapakçıklar yeterince çalışmadığında kan bacakta geri akar, damar içi basınç artar ve damar zamanla genişler. Toplumda sık görülen bu durum, yalnızca estetik bir görünüm sorunu olarak düşünülmemelidir; ilerleyen evrelerde çeşitli belirtilere yol açabilir.
VARİS NEDEN OLUŞUR?
Varis tek bir nedene bağlı değildir. Birden fazla etken bir araya geldiğinde ortaya çıkma olasılığı artar:
- Ailede varis öyküsü bulunması
- Uzun süre ayakta durmayı veya hareketsiz oturmayı gerektiren meslekler
- Hamilelik ve hormonal değişiklikler
- İleri yaş
- Fazla kilo
- Hareketsiz yaşam tarzı
- Daha önce geçirilmiş toplardamar pıhtısı
Kadınlarda varis daha sık görülür. Ancak erkeklerde de benzer şikayetler ortaya çıkabilir.
BELİRTİLER NELERDİR?
Varis her kişide aynı şekilde seyretmez. Bazı kişilerde yalnızca damarların görünür hale gelmesi söz konusudur. Diğerlerinde ise şu belirtiler eşlik edebilir:
- Gün sonunda artan bacak ağırlığı ve yorgunluk hissi
- Ayak bileği çevresinde, özellikle akşamları belirginleşen şişlik
- Geceleri uykuyu bölebilen bacak krampları
- Bacakta kaşıntı, huzursuzluk veya gerginlik hissi
- Damar üzerinde sertlik ya da hassasiyet
- Ayak bileği çevresinde ciltte koyulaşma
- Uzun süredir iyileşmeyen yaralar
Bu bulgular varisin ilerlediğine ve varis tedavisi değerlendirilmesi gerektiğine işaret edebilir.
NE ZAMAN DOKTORA BAŞVURULMALI?
Aşağıdaki durumlarda bir kalp ve damar cerrahisi uzmanına başvurulması uygundur:
- Bacak şikayetlerinin günlük yaşamı etkilemeye başlaması
- Ayak bileği çevresinde cilt rengi değişikliği veya cilt sertleşmesi
- Damar boyunca kızarıklık ve hassasiyet gelişmesi
- Bacakta iyileşmeyen yara
- Tek bacakta ani şişlik (bu durumda toplardamar pıhtısı olasılığı nedeniyle gecikmeden başvurulmalıdır)
Erken dönemde yapılan değerlendirme, uygun yöntemin seçilmesine ve süreç ilerlemeden önlem alınmasına yardımcı olur.
TANI NASIL KONUR?
Tanıda muayene ve renkli Doppler ultrasonografi birlikte kullanılır. Doppler ile damarlardaki kan akış yönü, kapakçık fonksiyonu ve yetmezliğin yeri görüntülenir. Bu inceleme, hangi damarın tedavi edilmesi gerektiğini belirlemek açısından önemlidir.
TEDAVİ SEÇENEKLERİ
Tedavi planı kişinin şikayetlerine, damarın çapına ve yetmezliğin yaygınlığına göre belirlenir:
- Yaşam tarzı düzenlemeleri ve kompresyon çorabı
- Endovenöz lazer ablasyon ve radyofrekans ablasyon
- Skleroterapi (sıvı veya köpük formunda)
- Seçilmiş vakalarda cerrahi yöntemler
Hangi yöntemin uygun olduğuna, muayene ve Doppler sonuçları birlikte değerlendirilerek karar verilir.
GÜNLÜK HAYATTA YAPILABİLECEKLER
- Düzenli yürüyüş yapmak
- Uzun süre aynı pozisyonda kalmamak
- Dinlenirken bacakları yükseltmek
- Kilonun dengede tutulması
- Gerektiğinde hekimin önerdiği kompresyon çorabını kullanmak
Bu önlemler varisin ortaya çıkma eğilimini ortadan kaldırmaz, ancak şikayetlerin yönetilmesine destek olur.
VARİSTE KOMPRESYON ÇORABININ YERİ
Kompresyon çorabı, bacağa dıştan kontrollü bir basınç uygulayarak toplardamarlardaki kan akışını destekler. Ağırlık, şişlik ve yorgunluk gibi şikayetlerin yönetiminde kullanılabilir. Çorabın basınç düzeyi, boyu ve kullanım süresi kişiye göre değişir; bu nedenle hekimin önerisi doğrultusunda seçilmesi uygundur. Atardamar dolaşım bozukluğu bulunan kişilerde uygunsuz kullanım sorun yaratabileceğinden, çorap kullanımına başlamadan önce değerlendirme yapılması önemlidir.
DÜZENLİ TAKİP
Varis tedavisi gören ya da izlenen kişilerde belirli aralıklarla kontrol yapılması, yeni gelişen damar genişlemelerinin erken fark edilmesine yardımcı olur.
Detaylı bilgi ve tedavi seçenekleri için varis tedavisi sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
